Rotunda

Cmentarz wojenny nr 51 na Rotundzie. Zaprojektowany przez Duszana Jurkowicza, umiejscowiony na samym szczycie wyniosłej góry Rotundy był jednym z najpiękniejszych i najefektowniejszych nekropolii autorstwa tego wybitnego słowackiego architekta. Założony na planie koła, otoczony kamiennym murem, w centrum miał zespół pięciu strzelistych, drewnianych krytych gontem wież, zwieńczonych krzyżami nakrytymi półokrągłymi daszkami. Zachowała się kamienna tablica z wierszem w języku niemieckim autorstwa Hansa Hauptmanna: Nie płaczcie, że leżymy tak z dala od ludzi / A burze już nam nieraz we znaki się dały / Wszak słońce co dzień rano tu nas wcześniej budzi / I wcześniej okrywa purpurą swej chwały. Obiekt jest bardzo zniszczony, przez wiele lat pozbawiony opieki i konserwacji uległ niemal całkowitej destrukcji. Wysokie, niegdyś z daleka widoczne drewniane wieże zawaliły się (resztki szkieletów dwóch wież jeszcze stoją - w czerwcu 2006 r.) tworząc przygnębiające rumowisko. Prace konserwatorskie z powodu zbyt skromnych funduszy ograniczyły się do wycięcia drzew i krzewów w obrębie cmentarza i odtworzenia nagrobnych, drewnianych krzyży. Z inicjatywy Studenckiego Koło Przewodników Beskidzkich w Warszawie powstał Społeczny Komitet Odbudowy Cmentarza na Rotundzie, którego jednym z podstawowych celów jest doprowadzenie do odbudowy tego wspaniałego obiektu.