Krzeszów

Krzeszów (niem. Grüssau)
W 1242 księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym, ufundowała w Krzeszowie klasztor benedyktynów sprowadzonych z czeskich Opatovic. Jej wnuk Bolko I Surowy, wówczas książę jaworski, w 1289 wykupił dobra klasztorne, a w 1292 ufundował opactwo cystersów, którzy przybyli z Henrykowa. Kościół klasztorny stał się mauzoleum książąt świdnicko-jaworskich. Dzięki nadaniom książęcym i prywatnym opactwo stało się jednym z największych posiadaczy ziemskich na Śląsku. W 1810 nastąpiła kasata klasztoru i przejęcie jego dóbr przez państwo. W latach 1919-1945 w klasztorze byli benedyktyni. W 1946 klasztor objęły ss. benedyktynki ze Lwowa.
W zespole opactwa, w bazylice mniejszej znajduje się ikona Matki Boskiej Łaskawej - słynący łaskami obraz czczony od wieków przez Czechów, Polaków, Niemców i Węgrów, jest to najstarszy, (z XIII w.) wizerunek Matki Boskiej w Polsce i jeden z pięciu najstarszych w Europie.
W drugiej świątyni pw. św. Józefa, (1690-96), znajduje się wspaniały cykl fresków Michała Willmanna, najwybitniejszego śląskiego malarza epoki baroku, zwanego śląskim Rembrandtem, przedstawiający sceny z życia Świętej Rodziny.
Miejscowość słynie też z "Kalwarii Krzeszowskiej" - zespołu 16 kaplic z 32 stacjami licząca ponad 5 km długości. W odróżnieniu od innych kalwarii stacje rozproszone są nie na wzgórzu lecz na płaskim terenie pośród pól i lasów. Budowę kalwarii rozpoczęto za opata cystersów krzeszowskich Bernarda Rosy w latach 1672-1678. Pierwotnie drewniane kaplice w latach 1703-1717 zastąpiono murowanymi (za opata Dominika Geyera).